डॉ. य. बा. दळवी हे केवळ एक डॉक्टर नव्हते, तर रुग्णसेवा, सामाजिक बांधिलकी, राजकीय शुचिता आणि लोकहिताची तळमळ यांचा आदर्श संगम असलेले लोकसेवक होते
कणकवली दि.१७ ऑगस्ट (प्रतिनिधी) कणकवली तालुक्यातील कळसुली देवऋषीवाडी येथील ज्येष्ठ समाजवादी नेते, लोकसेवक डॉक्टर आणि दोन वेळा आमदार राहिलेले डॉ. य. बा. दळवी यांच्या प्रथम स्मृतिदिनानिमित्त त्यांच्या कार्याची आणि विचारांची आठवण होत असून, संपूर्ण दशक्रोशीतील नागरिकांकडून त्यांना भावपूर्ण श्रद्धांजली अर्पण करण्यात येत आहे.
डॉ. य. बा. दळवी हे केवळ एक डॉक्टर नव्हते, तर रुग्णसेवा, सामाजिक बांधिलकी, राजकीय शुचिता आणि लोकहिताची तळमळ यांचा आदर्श संगम असलेले लोकसेवक होते. त्यांच्या साधेपणाने, निस्वार्थी वृत्तीने आणि असामान्य वैद्यकीय कौशल्याने त्यांनी आपल्या कार्याचा ठसा कळसुली परिसरासह संपूर्ण दशक्रोशीत उमटवला.
ग्रामीण भागात राहून केली अखंड रुग्णसेवा
मुंबईसारख्या मोठ्या शहरात वैद्यकीय शिक्षण घेतल्यानंतर डॉ. दळवी यांनी मोठ्या शहरात स्थायिक होण्याचा मार्ग न स्वीकारता कळसुलीसारख्या ग्रामीण भागात आपला दवाखाना सुरू करून सर्वसामान्यांच्या सेवेला प्राधान्य दिले.
कळसुली आणि आसपासच्या गावांमधून रुग्ण त्यांच्याकडे मोठ्या विश्वासाने येत असत. वाजवी शुल्कात उपचार देत त्यांनी वैद्यकीय व्यवसायाकडे केवळ उत्पन्नाचे साधन म्हणून न पाहता तो लोकसेवेचा एक मार्ग मानला. त्यामुळेच गावोगावी त्यांची ओळख ‘डॉक्टर’पेक्षा अधिक आत्मीयतेने ‘आमचे डॉक्टर’ अशी निर्माण झाली.
रुग्णाची आर्थिक परिस्थिती, सामाजिक स्थिती किंवा त्याची पार्श्वभूमी न पाहता प्रत्येक रुग्णाशी आपुलकीने वागणे, त्याचे म्हणणे शांतपणे ऐकून घेणे आणि शक्य तेवढी मदत करणे, हा त्यांच्या सेवाभावी स्वभावाचा अविभाज्य भाग होता. त्यांच्या दवाखान्यात उपचाराबरोबरच रुग्णाला मानसिक आधार आणि विश्वासही मिळत असे.
वैद्यकीय क्षेत्रातून समाजकारण आणि लोकसेवेपर्यंतचा प्रवास
डॉ. दळवी यांचे व्यक्तिमत्त्व केवळ वैद्यकीय क्षेत्रापुरते मर्यादित नव्हते. समाजातील प्रश्नांची जाण आणि सामान्य माणसाच्या अडचणींची जाणीव असल्याने त्यांनी सार्वजनिक जीवनातही सक्रिय सहभाग घेतला.
दोन वेळा आमदार म्हणून त्यांनी विधायक कार्य केले. राजकारणात मोठे पद मिळाल्यानंतरही त्यांच्या जीवनशैलीत कोणताही दिखावा किंवा गर्व आला नाही. साधेपणा, स्वच्छ प्रतिमा आणि तत्त्वनिष्ठता ही त्यांच्या सार्वजनिक जीवनाची वैशिष्ट्ये राहिली.
सार्वजनिक जीवनात असताना त्यांनी पदापेक्षा लोकांचा विश्वास आणि समाजहित यांना अधिक महत्त्व दिले. त्यामुळेच त्यांच्या नेतृत्वाकडे केवळ राजकीय नेतृत्व म्हणून नव्हे, तर सामाजिक बांधिलकी असलेले नेतृत्व म्हणून पाहिले जात होते.
समाजवादी विचारांचा आयुष्यभर पुरस्कार
डॉ. य. बा. दळवी हे ज्येष्ठ समाजवादी नेते म्हणूनही परिचित होते. समाजवादी विचारधारेतील समता, सामाजिक न्याय, सामान्य माणसाचे हित आणि तत्त्वनिष्ठ सार्वजनिक जीवन या मूल्यांना त्यांनी आपल्या आचरणातून महत्त्व दिले.
विचारधारा ही केवळ भाषणांपुरती मर्यादित न ठेवता ती प्रत्यक्ष जीवनात उतरविण्याचा त्यांचा प्रयत्न होता. सार्वजनिक जीवनातील स्वच्छता आणि वैचारिक निष्ठा यामुळे त्यांना राजकीय आणि सामाजिक क्षेत्रात आदराचे स्थान प्राप्त झाले.
कळसुली हायस्कूलच्या विकासात मोलाचे योगदान
कळसुली परिसरातील शैक्षणिक विकासातही डॉ. दळवी यांचे योगदान महत्त्वपूर्ण राहिले. कळसुली हायस्कूलच्या विकासासाठी त्यांनी दिलेले योगदान आजही स्मरणात आहे.
ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांना शिक्षणाच्या अधिक चांगल्या संधी मिळाव्यात, स्थानिक पातळीवर शिक्षणाची सुविधा मजबूत व्हावी आणि परिसरातील पुढील पिढी सक्षम व्हावी, या भावनेतून त्यांनी शिक्षण क्षेत्रालाही हातभार लावला.
त्यांच्या कार्याचा विचार केला तर वैद्यकीय सेवा, राजकारण, समाजकारण आणि शिक्षण अशा विविध क्षेत्रांमध्ये त्यांनी आपली सामाजिक बांधिलकी जपली, हे प्रकर्षाने जाणवते.
‘आमचे डॉक्टर’ हीच खरी ओळख
आज वैद्यकीय क्षेत्रात अनेक आधुनिक सुविधा उपलब्ध आहेत. मात्र, रुग्ण आणि डॉक्टर यांच्यातील आपुलकीचे नाते, विश्वास आणि सेवाभाव ही मूल्ये डॉ. दळवी यांच्या कार्यातून प्रकर्षाने जाणवत होती.
कळसुलीपासून आसपासच्या अनेक गावांपर्यंत त्यांच्या दवाखान्यात येणाऱ्या रुग्णांची संख्या मोठी होती. परंतु रुग्णसंख्या वाढली म्हणून त्यांनी आपल्या सेवाभावात कधीही बदल केला नाही. प्रत्येक रुग्णाकडे माणूस म्हणून पाहण्याची त्यांची दृष्टी होती.
म्हणूनच त्यांची ओळख केवळ ‘डॉक्टर’ म्हणून नव्हे, तर दुःखाच्या काळात आधार देणारे आणि गरजेच्या वेळी धावून येणारे ‘आपले डॉक्टर’ अशी होती.
दोन वेळा आमदार म्हणून काम करताना त्यांनी आपल्या साधेपणाची, स्वच्छ प्रतिमेची आणि तत्त्वनिष्ठ सार्वजनिक जीवनाची जपणूक केली. त्यामुळे त्यांच्या राजकीय प्रवासाकडे आजही आदराने पाहिले जाते.
त्यांच्या निधनाने केवळ एका कुटुंबाचा आधार नाही, तर ग्रामीण समाजाने आपला लोकाभिमुख डॉक्टर, समाजवादी विचारवंत आणि विश्वासू लोकप्रतिनिधी गमावला आहे.
विचारांचा वारसा पुढील पिढ्यांसाठी प्रेरणादायी
व्यक्ती निघून जाते; मात्र तिचे कार्य, विचार आणि समाजासाठी केलेले योगदान कायम राहते. डॉ. य. बा. दळवी यांनी आपल्या आयुष्यात जे काही निर्माण केले, त्यामध्ये सामान्य माणसाविषयीची आस्था आणि समाजाप्रती असलेली जबाबदारी ही केंद्रस्थानी होती.
आज त्यांच्या प्रथम स्मृतिदिनी त्यांच्या कार्याची आठवण करताना मनात एकच भावना निर्माण होते—ग्रामीण भागात राहूनही आपल्या कर्तृत्वाने आणि सेवाभावाने व्यापक समाजमनात स्थान निर्माण करणारे डॉ. य. बा. दळवी यांचे योगदान कधीही विसरता येणार नाही.
डॉ. य. बा. दळवी यांच्या पवित्र स्मृतीस सिंधुदर्पण न्यूज चॅनलच्या वतीने भावपूर्ण श्रद्धांजली!
– तुळशीदास कुडतरकर कणकवली
Subscribe
